رزومهCurriculum    Vitae     

 

  مشخصات فردی

نام : هادی            Hady  

نام خانوادگی : زارعی محمودآبادی    Zarei Mahmoodabady

نام پدر:حسن

محل تولد:یزد – شهرستان میبد

محل کار: دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد

 تلفکس     8 -03518257007       

پست الکترونیک:  hadyzarei@yahoo.com

   مدارج علمی و تحصیلی

ü     عضو هیئت علمی دانشگاه  و استادیار پایه 14

ü     دکتری تخصصی(Ph.D) در رشته مدیریت محیط زیست –  ارزیابی اثرات زیست محیطی - 1384 

ü     کارشناسی ارشد در رشته مدیریت محیط زیست- 1373

ü     کارشناسی در رشته خاکشناسی - 1369

ü     کسب رتبه اول در آزمون دکتری سال 1380

ü     پژوهشگر برتر مراکز آموزش عالی شهرستان میبد در سال 1386

              عضویت در مجامع علمی داخلی و خارجی  

1-    عضو انجمن متخصصین محیط زیست ایران

2-    عضو اصلی کمیته پژوهشی و آموزشی کمیسیون فضای سبز استان یزد

3-    عضو انجمن علمی بهداشت محیط ایران

4-    عضو کمیسیون طرح ریزی شهری شورای اسلامی شهرستان میبد

5-    عضو شورای آموزشی گروه مهندسی محیط زیست

6-    مدیر عامل جمعیت زیست محیطی ندای کویر

7- گواهینامه رتبه 1 مهندسین مشاور حقوقی محیط زیست با شماره نظام مهندسی 280850107

8- گواهینامه ISO 14000 از شرکتIMQ ایتالیا

 

 

   تدریس دروس دانشگاهی

ü           اکولوژی

ü           آلودگی هوا

ü           آلودگی آب و خاک

ü           انسان و محیط زیست

ü         مهندسی آب و فاضلاب

ü           شناخت محیط زیست

      فعالیتهای علمی و تحقیقاتی

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی دهکده تفریحی ، توریستی و گردشگری آنی سبز شهرستان تفت

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی کارخانه فویل میبد

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی معادن نایبند 2 و 3 شهرستان طبس

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی کارخانه گالوانیزه قزوین

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی کارخانه فولاد فراد اردکان

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی کارخانه آگلومرا میبد

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی تله کابین یزد

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی پایانه بار مهریز

ü           امکان سنجی و مکان یابی شهرک صنعتی برخوار و میمه اصفهان

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی شهرک صنعتی آیت الله ادیب اصفهان

ü           طراحی تصفیه خانه فاضلاب کشتارگاه آزادگان شهر کرد

ü           طراحی تصفیه خانه فاضلاب رنگرزی زیبا ریس

ü           آموزش بهینه سازی مدیریت مواد جامد زائد شهر یزد

ü           استقرار سیستم بازیافت و تفکیک از مبدأ تولید در منطقه صفائیه یزد

ü           طرح ساماندهی مرکز دفن پسماند شهر یزد

ü           طرح ساماندهی و بهینه سازی مرکز دفن مواد زائد شهر میبد

ü           طرح ساماندهی و بهینه سازی پسماندهای ویژه(عفونی) شهر یزد

ü           بررسی پتانسیل بازیافت کاغذ و مقوا از واحدهای آموزشی ،اداری،خدماتی و عمرانی دانشگاه میبد

ü           طراحی و  استقرار سیستم بازیافت و تفکیک از مبدأ تولید در منطقه امام شهر یزد

ü           برگزاری سمینار تخصصی ISO 14000 در نیروگاه رامین اهواز

ü           تدوین طرح  جامع مدیریت پسماند شهر اردکان

ü           تدوین طرح مدیریت  زیست محیطی آلودگی صوتی شهر میبد

ü           طرح بررسی اثرات زیست محیطی پدیده طوفان در استان یزد و ارائه راهکارهای زیست محیطی

ü           طرح مدیریت زیست محیطی کارگاههای مزاحم درون شهری میبد(همکار طرح)

ü           تدوین طرح  جامع مدیریت پسماند شهر طبس

ü           تدوین طرح  جامع مدیریت پسماند شهر مروست

ü           تدوین طرح  جامع مدیریت پسماند شهر بروجن

ü           تدوین طرح  جامع مدیریت پسماند شهر عشق آباد طبس

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی شهرک صنعتی چاپ و نشر قم

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی شهرک صنعتی نمونه قم

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی کمربندی زارچ - اشکذز

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی مجتمع گردشگری و تفریحی سیاه سرد بروجن

ü           ارزیابی اثرات زیست محیطی خط انتقال گاز به نیر

ü           طرح پژوهشی بررسی و پیش بینی نقش صنعت در آلودگی سفره های آب زیرزمینی با استفاده از Conceptual Model(مطالعه موردي: دشت یزد -  اردکان)

ü           طرح بررسی و پتانسیل سنجی اقتصادی ،اجتماعی و زیست محیطی  ایجاد مترو در مسیر یزد - اردکان

  انتشارات و مقالات

·        تا لیف کتاب مبانی اکولوژی

)

·        مدیریت بهره برداری و حفاظت از منابع آب در مناطق خشک و نیمه خشک( مقاله به صورت سخنرانی در کنفرانس بین المللی آب و فاضلاب تهران - 1376  )

·         بررسی پتانسیل بازیافت مواد زائد جامد بیمارستانی کشور (  مقاله چاپ شده در مجله علوم محیط زیست واحد علوم وتحقیقات - 1376

·        بررسی زیست محیطی منابع آبی در استان یزد و اثرات برداشت بی رویه آن بر محیط زیست،مقاله ارائه شده در کنفرانس محیط زیست و پیامد های آلودگی آن- اردبیل - 1378

·        بررسی آلودگی زیست محیطی (آب و فاضلاب) شهرک صنعتی یزد و تدوین طرح مدیریت و بهسازی آن دومین همایش ملی بحرانهای زیست محیطی ایران و راهکارهای بهبود آن- اهواز   آذر ماه 1383

·        مدیریت بهره برداری و حفاظت از منابع آب در مناطق خشک و نیمه خشک ، مجله علوم پایه دانشگاه آزاد

·        بررسی علل و روند تخریب محیط زیست طبیعی در استان یزد(مقاله چاپ شده در مجله علوم محیط زیست            واحد علوم و تحقیقات - 1375

·        مديريت زيست محيطی پساب اسيدی معادن استان يزد، ارائه شده در سومین همایش ملی بحرانهای زیست محیطی ایران و راهکارهای بهبود آن- اهواز 8-6دی ماه1385

·        مدیریت زیست محیطی آب و فاضلاب شهرک صنعتی یزد و توسعه پایدار آن،مقاله ارائه شده در همایش تحول در توسعه استان یزد

·        تدوین الگوی توسعه پایدار مصرف آب در مناطق خشک(مجله سنبله)- 1385

·        بررسی و مدیریت زیست محیطی آلودگی صوتی در شهر میبد(دومین همایش ملی آلودگی هوا و اثرات آن بر انسان) - 1385

·        ارزیابی و مدیریت بهره برداری پایدار از منابع آب زیرزمینی در مناطق خشک (مطالعه موردی: استان یزد) سومین همایش ملی بحرانهای زیست محیطی ایران و راهکارهای بهبود آن- اهواز 8-6دی ماه1385

·       ساماندهی ،مکان یابی و مدیریت زیست محیطی کارگاههای مزاحم درون شهری(مطالعه موردی:شهر میبد)(چهارمین همایش ملی بحرانهای زیست محیطی ایران و راهکارهای بهبود آن- اهواز دی ماه1387

·       بررسی اثرات  زیست محیطی پدیده طوفان در شهرستان میبد و ارائه راهکارهای مدیریت زیست محیطی(مجله علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی)- 1387

 

·              Water depression, Population Growth and Sustainable Development )international symposium of dryland ecology and human security – dubai 4-7 oct - 2006)

                                                                              

·               Sustainable Exploitation Assessment and Management of Groundwater Resources in Arid  Zone (case study: Yazd Province)- )international symposium of dryland ecology and human security – dubai 4-7 oct - 2006)

 

·              Conceptual hydrosalinity model for prediction of salt load from wastewater flows into soil and groundwater(international journal of environmental science and technology)(ISI)

   

 

                 

    دوره های آموزشی عمومی و تخصصی گذرانده شده

1- آشنایی با اینترنت،32ساعت،تاریخ 24/1/86 ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد

2- آمار و اس پی اس اس مقدماتی ،24ساعت،تاریخ 6/11/85 ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد

3- مقاله نویسی به زبان فارسی،30ساعت،تاریخ 25/11/83 ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد

4- مقاله نویسی به زبان انگلیسی ،32ساعت،تاریخ 24/6/85 ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد

5- روش شناسی تحقیق ،45ساعت،تاریخ 10/2/83 دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد

6- روش شناسی تحقیق کشاورزی و منابع طبیعی ،32ساعت،تاریخ 9/11/84، دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد

7- چگونه از یک متن علمی اطلاعات استخراج کنیم ،32ساعت،تاریخ 29/11/85 ،دانشگاه آزاد اسلامی میبد

8- نحوه نگارش ،8 ساعت،تاریخ 30/6/85 ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد

9- مدیریت آموزش عالی ،32ساعت،تاریخ 29/1/85 ،سازمان مرکزی دا نشگاه آزاد اسلامی

10- برنامه ریزی و تدوین طرح درس ،40ساعت،تاریخ 25/10/83 ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد

11-Economic Growth and Environmental Quality , june 20- 22 ,2005 ,Word Bank

 

 

  مشاغل و مسئو لیت های اجرائی

 

ü     مدیر گروه مرتع و آبخیز داری

ü     مدیر گروه محیط زیست

ü     رئیس دانشکده ادبیات و علوم انسانی

ü     رئیس دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی

ü     معاونت آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد

ü     مدیر عامل شرکت مهندسین مشاور صنعت پویان

 

ایشان تا به حال
ادامه مطلب

بحران آب، رشد جمعيت و توسعه پايدار

دكتر   هادي زارعي[1]

چكيده

آب يكي از منابع مهم براي رشد و توسعه جوامع انساني مي باشد. افزايش بي رويه جمعيت و به دنبال آن افزايش ميزان تقاضا فشار فزاينده اي در امر منابع محدود آب تحميل كرده است. ادامه چنين روندي باعث كاهش سرانه آب تجديدشونده در كليه نقاط جهان شده به طوري كه كشورهاي بيشتري را در آستانه بحران آب قرار داده است و چنانچه مسئله رشد بي رويه جمعيت و عدم استفاده مناسب از منابع محدود آب ادامه يابد و راه حل و اقدام اساسي براي آن برداشته نشود قطعا در آينده بين كشورهاي مختلف جهان بر سر منابع آب و براي دستيابي به آن جنگ و درگيري به وجود خواهد آمد. در اين مقاله مطالب كوتاه و اندكي در مورد مسائل كلي چون رشد جمعيت، مصرف سالانه آب، موجوديت آبهاي شيرين و بحران آب  پرداخته شده است.

كلمات كليدي

بحران آب ، رشد جمعيت ، توسعه پايدار

مقدمه

يكي از سه عنصر اصلي حيات آب مي باشد كه زندگي بدون آن حتي براي يك لحظه قا بل تصور نيست. آبي كه مي‌نوشيم و با آن غذا درست مي كنيم، خود را در آن شستشو مي دهيم و  در كشاورزي و صنعت به عنوان منابع پايه استفاده مي كنيم .

آب عامل مهم توسعه و فاكتور اساسي در كشاورزي، صنعت و مصارف بهداشتي بوده و علاوه بر آن نقش اصلي را در اكوسيستم هاي آبي ايفا مي كند. زيستگاههاي آب شيرين به عنوان تآمين كننده آب مورد نياز بشر و همچنين ويژگيهاي خاص چون تنوع زيستي بالا، تعديل كننده حرارت محيط و منبع تأمين غذا و مواد دارويي با  وجود وسعت بسيار كم حائز ا هميت بسياري است.

موجوديت آب در كره زمين

كساني كه از فضا به كره زمين نكاه كنند آنرا يك سياره آبي رنگ و پر از آب خواهند ديد. براي آنها تصور اينكه كره اي با اين همه آب باز هم كمبود آب داشته باشد بسيار مشكل است، اما بايد توجه داشت كه گرچه حجم كل آبهاي موجود در كره زمين رقمي نسبتا زياد و در حدود 14 ميليارد كيلومتر مكعب تخمين زده شده است كه اگر به طور يكنواخت در سطح دنيا توزيع مي شد ارتفاعي برابر 745/2 كيلومتر را تشكيل مي‌داد.

آبهاي موجود در درياچه ها، رودخانه ها و اتمسفر فقط 042/ درصد كل آبهاي جهان را تشكيل مي دهد كه رقم بسيار اندكي است. هرچند رودخانه ها منبع اصلي آبهاي شيريني است كه انسان به آن دسترسي دارد اما در حال حاضر 96 درصد آبهاي رودخانه هاي جهان بدون استفاده و غير قابل كنترل به درياها مي ريزند. بيشترين حجم آبهاي شيرين موجود در جهان(70 درصد) به صورت يخ در مناطق قطبي و يخچالهاي كوهستاني متمركز است. بعد از يخهاي قطبي بالاترين درصد حجم آبهاي شيرين مربوط به آبهاي زيرزميني است(30 درصد) البته بايد توجه داشت كه تمام آبهاي زيرزميني شيرين نيستند و تقريبا تمام آبهايي كه در عمق بيش از 500 متري زمين قرار دارند شور و غيرقابل استفاده هستند. بخش بسيار اندكي از آبهاي شيرين جهان نيز در بدن موجودات زنده گياهي و حيواني متمركز بوده و به نام آبهاي بيولوژيك معروفند.

جدول شماره(1): مقادير تخميني آب موجود در جهان(عليزاده، 1382)

از كل آبهاي موجود در كره زمين فقط بخش بسيار كوچكي از آن به طور فعال در چرخه هيدرولوژي مشاركت سريع داشته و منابع آب شيرين تجديدشونده دنيا را به وجود مي‌آورند و شركت بقيه آنها در سيكل هيدرولوژي بسيار كند است.(عليزاده، 1382)

كاربريهاي آب

بر طبق نظر كارشناسان يكي از عوامل كمبود آب ناشي از بازده كم و كارآيي پايين آب در بخشهاي مختلف مي باشد. هر ساله جمعيت جهان به طور متوسط بيش از 10 درصد آبهاي سطحي در دسترس را  استحصال مي كنند. ميزان برداشت آب در سه بخش عمده كشاورزي، صنعتي، خانگي (شرب) به ترتيب 90% ، 7% ، 3% است كه اين ميزان در كشورهاي مختلف متفاوت است.

 

جدول شماره(2): ميزان برداشت آب در سه بخش عمده كشاورزي، خانگي و صنعتي در كشورهاي مختلف (قنادي،1380 )

معمولا استحصال 20% تا 10% آبهاي سطحي براي بسياري از كشورها از لحاظ اقتصادي عملي است، هر چند كه برخي كشورهاي غني هم اكنون تقريبا 30% از اين آب را استفاده مي كنند. از برخي رودخانه ها آنقدر آب برداشت مي شود كه باعث خشك شدن آن مي گردد.

جدول شماره(3):چگونگي مصرف آب در كشورهاي مختلف جهان(مبيني،1382)

 نگراني رو به رشد جمعيت نسبت به مسائل زيست محيطي مربوط به آب

 هرگونه بحث از توسعه پايدار و مسائل زيست محيطي جهاني بدون توجه به مسائل و پيامدهاي رشد سريع جمعيت بي حاصل است. قرن بيستم آغاز انفجارهاي واقعي جمعيت جهان بوده است. پيامدهاي چنين وضعي با تأثير بي سابقه در محيط زيست از طريق افزايش فرسايش خاك، جنگل زدايي و بيابان زايي مي‏توانند دهشتناك باشد.

جدول شماره (4) رشد جمعيت در سالهاي  1990و2000  و پيش بيني رشد جمعيت تا سال  2025 را نشان مي‏دهد. تكان دهنده ترين نكته در اين جدول آن است كه از حدود يك ميليارد افزايش جمعيت طي 2000- 1990 حدود 94% آن در كشورهاي در حال توسعه بوده است. بر اساس اين جدول، آهنگ رشد جمعيت تناوب قابل توجهي دارد كه از 6/ درصد در كشورهاي توسعه‏يافته تا 05/3 درصد در آفريقا فرق مي‏كند.

 

جدول شماره (4): رشد جمعيت واقعي و پيش بيني شده همراه با آهنگ رشد

رشد جمعيت شهري در كشورهاي توسعه يافته خطي ولي در كشورهاي كمتر توسعه يافته نمايي است. در آفريقا كه بيشترين آهنگ رشد شهري را دارد در سال 2020 ،70 % مردم در شهرها سكونت خواهند داشت. (Viking,N,1994)

جمعيت شهري(ميليون )

نمودار 1- رشد جمعيت شهري، سالهاي 2000-1965

 

طي سالهاي  1980-1950 جمعيت شهرهاي بزرگ كشورهاي در حال توسعه  نظير بوگاتا  مكزيكوسيتي، لاگوس، كيشازا در آفريقا 7 برابر شده است. با افزايش تعداد و وسعت شهرها ميزان تقاضا براي مصرف آب فزوني مي يابد به طوري كه در هر كشور مقدار مصرف آب يكي از شاخص‏هاي شهر نشيني و تعداد جمعيت شهرنشين آن است. در اين ميان سهولت دسترسي به آب در شهرها از مهمترين عامل مصرف بيشتر آب در مقايسه با مناطق روستايي است، در حالي كه در نواحي روستايي آفريقا، زنان و دختران هر سال 40 ميليارد ساعت از وقت مفيد خود را براي دسترسي به منابع آب و انتقال آن صرف مي‌كنند و در مناطق شهرنشين آب مورد نياز  به آساني و در حداقل زمان در اختيار خانواده هاي شهري قرار دارد. ( قنادي، 1380 )

 

جدول شماره (5)- روند تغييرات جمعيت شهري و روستائي جهان طي سالهاي 2000-1920 (قنادي، 1380)

نمودار زير تعداد كلان شهرهاي جهان  را تا سال 2025 پيش بيني مي كند (قنادي، 1380)

شهر

سال

نمودار 2- تعداد كلان شهرهاي جهان (شهرهائي با جمعيت بيش از يك ميليون نفر) طي سال هاي 2025-1995

در پايان قرن بيستم جمعيت جهان با رشدي معادل 80 ميليون نفر  در سال از مرز 6 ميليارد نفر عبور كرد. بر پاية بررسي دانشگاه john-Hopkins براي تأمين نيازمنديهاي آبي جمعيتي كه هر سال به كره زمين افزوده مي‌شود سالانه به 64 ميليارد متر مكعب آب نياز است و در حالي كه نرخ رشد جمعيت در برخي از كشورهاي جهان كاهش يافته اما تعداد جمعيت خالص افزوده شده به كره‌ي زمين به دليل انبوهي جمعيت هر سال بيشتر و سرانه منابع آب هر سال كاهش مي‌يابد.

برآورد جهاني نشان داده است كه در 30 سال پاياني قرن بيستم حدود 2 ميليارد نفر به جمعيت كره‌ي زمين افزوده شده است و در مقابل سرانه جهاني منابع آب شيرين جهان  تقليل يافته است. (قنادي، 1380).

ميزان مصرف سالانه جهاني آب

ميزان مصرف سالانه جهاني آب توسط بشر حدود 4500 كيلومتر مكعب است. به نظر مي‌رسد اگر باقي مانده رواناب‌هاي شيرين نيز به خوبي در سطح كره‌ي زمين توزيع مي‌شد مي‌توانست براي نيازهاي‌ آتي جهان كافي باشد.

 

جدول شماره (6): سرانه آب شيرين براي هر نفر در كشورهاي مختلف (مبيني، 1382)

جدول شماره (7): موجوديت سرانه آب شيرين در مناطق مختلف دنيا در سال 1950 -2000 ميلادي  (مبيني، 1382)

 

توزيع سرانه موجوديت آب شيرين در كشورهاي آمريكاي لاتين و ايالات متحده بسيار زياد است. سهم كشورهاي آفريقايي، آسيايي حتي اروپا ناچيز مي‌باشد.

اگر حجم سرانه آب شيرين كمتر از 1000 متر مكعب در سال گردد كشور جز كشورهايي است كه آب در آن كمياب است. اگر حجم سرانه آب شيرين در هر سال 1000 تا 1600 متر مكعب باشد، كشور جز كشورهايي است كه با تنش كم آبي مواجه است. (مبيني، 1382)

جدول شماره (8): درصد مصرف آب شيرين در كشورهاي مختلف (مبيني، 1382)

لذا بحران آب در آسيا به مراتب شديدتر از ساير نقاط جهان مي‌باشد.

جدول شماره (9): مصرف آب در مناطق مختلف دنيا طي سال 1950-2000 ميلادي (مبيني، 1382)

 

بحران آب

همه ما حداقل يك بار بي‌آبي را تجربه كرده‌ايم بدون آنكه در معني و مفهوم آن دقت كرده باشيم. كاربرد اصطلاحاتي چون كمبود آب و بحران آب بيش از آنكه به مسئله آب اشاره داشته باشد بازتاب توقع و انتظار ما آدميان از كره‌ي زمين مي‌باشد بدون درك اينكه كره‌ي ما با تمام بزرگي و عظمتش داراي منابع محدودي مي‌باشد.

در دنيا بيش از يك ميليون نفر به آب آشاميدني سالم دسترسي ندارند، بيشتر از دو ميليون نفر از بهداشت بي‌بهره‌اند و به عقيدة سازمان جهاني (WHO) هر ساله ميليون‌ها نفر كه اكثر آنها را كودكان تشكيل مي‌دهد از بيماري مربوط به آب مي‌ميرند(بهينا، 1382).

بر طبق نظريه كارشناسان كمبود آب ناشي از 3 عامل مي‌باشد: عامل اول: عدم توزيع موزون آب باران در سطح زمين مي‌باشد. عامل دوم:  افزايش ميزان تقاضاي آب مي‌باشد كه در بسياري از نقاط جهان از ذخاير پايدار آب پيش گرفته است. عامل سوم : بازده كم و كارايي پايين آب در بخش هاي مختلف مي باشد.

به عقيده‌ي سازمان خوار و بار جهاني FAO بيش از 70 درصد آب جهاني براي كشاورزي مصرف مي‌شود. در بسياري از كشورها كشاورزان در مواقع كاهش آب سطحي به استفاده از آبهاي زيرزميني مي‌پردازند كه اين امر منجر به كاهش تدريجي آب در سفره‌هاي زيرزميني مي‌گردد (بهينا،1382)

براساس طبقه‌بندي Falkenmark در سال 1990، 28 كشور با جمعيت 323 ميليون نفر دچار تنش آبي و يا كم آبي بوده‌اند. در سال 1995 اين تعداد به 31 كشور با جمعيتي افزون بر 458 ميليون نفر افزايش يافته است.پيش‌بيني مي‌شود كه در سال 2025 و 2050 به ترتيب بيش از 8/2 و 4 ميليارد نفر از جمعيت جهان كه در 48 و 54 كشور جهان ساكن خواهند بود با بحران آب مواجه شوند.

در سال 2025 از 48 كشور مبتلا به بحران آب 40 كشور در شمال آفريقا، خاور نزديك و غرب آسيا قرار دارد و پيش‌بيني شده است كه در سال 2025 تمامي شهرهاي هند به تنش آبي دچار شوند. و در جنوب صحراي آفريقا 460 ميليون نفر به تنش آبي روبه‌رو خواهند شد و همچنين چين تنها قادر به تأمين آب مورد نياز نيمي از جمعيت خود خواهد بود (650 ميليون نفر) (قنادي، 1380)

 

 

جمعيت (ميليون)

سال

نمودار 3: تعداد كشورهاي مواجه با بحران كم‌آبي در سال‌هاي 1995 و 2025 و 2050 (قنادي، 1380)

شاخص كم آبي كشورها از نظر سازمان ملل متحد معيار حجم سالانه آب تجديد‌پذير كشورها و نسبت آن با ميزان تقاضا و مصرف يك كشور قرار داده و بر اين عقيده است كه هرگاه مجموع مصرف آب يك كشور از 40 درصد كل منابع آب سالانه تجديد‌پذير آن بيشتر باشد آن كشور كم آب تلقي مي‌شود (قنادي، 1380).

جدول شماره 10: مقياس جهاني استحصال آب تجديد شونده سال 2025 و 1996 (قنادي، 1380)

 

توسعه پايدار آب

سازمان خواروبار كشاورزي ملل متحد تعريف ذيل را در سال 1988 براي پايداري ارائه داده است توسعه پايدار مديريت و حفاظت از شالوده‌ي منابع طبيعي و جهت دادن به تغييرات فن‌آورانه است به نحوي كه تحقق نيازهاي نسل‌هاي فعلي و آتي انسان به صورتي مستمر تأمين و تضمين شود و در حين توسعه پايدار از منابع ژنتيكي گياهي، حيواني، آب و زمين حفاظت مي‌كند، از نظر زيست محيطي فرساينده و ويرانگر نيست از نظر فني متناسب، از نظر اقتصادي شكوفا و از نظر اجتماعي قابل قبول است.

 اهميت منابع آبي در توسعه پايدار از مدت ها پيش شناخته شده است. كنفرانس آب ملل متحد كه در سال 1977 در ماردل پلاتا واقع در آرژانتين برگزار شد بهبود مديريت منابع آب و توسعه اين منابع را به عنوان يكي از پيش‌نيازهاي بهبود شرايط اقتصادي، اجتماعي به خصوص در كشورهاي در حال توسعه توصيه كرد.

برنامه عمل ماردل پلاتا توصيه هايي در مورد هشت حوزه اساسي را در بردارد:

ارزيابي منابع آب، بهره وري و استفاده از آب، محيط زيست، بهداشت و كنترل آلودگي، راهكارهاي برنامه ريزي و مديريت، مخاطرات طبيعي، روابط عمومي، آموزش، كارآموزي و پژوهش، همكاري هاي منطقه اي و همكاري هاي جهاني

چند راه‌ حل براي جلوگيري از بحران آب

در همه دنيا انجمن‌ها و دولت‌هاي ملي و محلي براي اعمال مديريت مؤثر آب به ساختمان‌هاي مجهز، آموزش و اطلاعات نياز دارند اين عناصر مهم اغلب در فرآيند توسعه آب ناديده گرفته مي‌شوند. بيشترين ارزش و اهميت بايد به مؤسسات و انستيتوهاي مجهز، تفاوت‌هاي فرهنگي و علم و دانش سنتي داده شوند.

- آموزش مسائل آب نيز بايد ادامه يابد، به نحوي كه قابليت دسترسي به آن توسط همه سهامداران دنيا امكان‌پذير باشد، در مدارس ابتدائي و دبيرستان‌ها بايد توجه بيشتري به آموزش آب داده شود.

حل مسائل بحران آب شامل اقلاً سه بخش به شرح زير است:

1- روش‌هاي ابزاري.

2- روش‌هاي اطلاع رساني، اجرايي، تبليغاتي و آموزشي.

3- روشهاي مناسب براي عكس‌العمل در برابر متخلفان

بخش اول از اقدامات روشهاي ابزاري، فني و اجرايي است. افزايش جمعيت، افزايش كارخانه‌ها و كارگاههاي توليدي، افزايش كشاورزي و شهرنشيني و توجه به رفاه روز‌افزون، مصرف آب با سرعت فزاينده‌اي رو به افزايش است و چه خوب است كه مصرف‌ها و ذخيره‌ها در اختيار عموم قرار گيرد.

بخش دوم از اقدامات شامل اطلاع‌رساني و آموزش مي‌باشد كه به صورت آموزش‌هاي تخصصي همراه با نظارت مستمر در محل‌هايي چون ادارات، كارخانه‌ها، صنايع،  باغداري‌ها، نمايشگاه‌ها و ... مي‌باشد.

بخش سوم از اقدامات، روشهاي مناسب براي عكس‌العمل‌ در برابر متخلفين مي‌باشد و يكي از روش‌هايي كه در مورد متخلفين تجربه شده، افزايش قيمت آب به صورت تصاعدي و همچنين از روش‌ جريمه كردن در كشورهاي ديگر استفاده مي‌شود.

تأمين و توزيع آب براي كليه سطوح جامعه، حفاظت كمي و كيفي از منابع آب، اجراي طرح‌هاي توسعه و مهندسي رودخانه و سواحل و جلوگيري از تخريب منابع آب، ارتقاي بهره‌وري از تأسيسات موجود و تسهيلات آب شرب شهري، رعايت مسائل زيست محيطي در اعمال مديريت منابع آب، مهار، تنظيم و توسعه بهره‌برداري از منابع آب، تأمين و انتقال آب براي مصارف كشاورزي، شرب، صنعت، مطالعه و اجراي طرحهاي تصفيه آب شرب شهري و جمع‌آوري و دفع فاضلاب، جايگزيني روشهاي نوين آبياري، بالا بردن راندمان و بهينه سازي مصارف آب كشاورزي از جمله فعاليتهايي است كه نقش عمده‌اي را در راستاي توسعه پايدار آب ايفا مي‌كند.

منابع:

1- بيتا، مريم ،1382، اعلاميه روز زمين در مورد آب، مجله دام كشت و صنعت.

2- قنادي، مجيد 1380، سيماي جهاني بحران آب.

3- مبيني دهكردي، علي، 1382 اعمال مديريت تأمين و تقاضاي آب، راهكارهاي مناسب براي رفع بحران و چالش آب در آينده، فصلنامه نظام مهندسي كشاورزي و منابع طبيعي.

4- معيني، جمال،1380، مديريت و حفاظت آب، چالش قرن، مجله صلح سبز

5- رضانيا، شبنم، آب و توسعه پايدار، مجله صلح سبز(مجله آب و محيط زيست)

6- وفائيان، محمود، 1380، بحران آب از ديدگاه علاقه‌مندان.

7- احمدزاده، زرين 1383 ، بحران آب در ايران، جهان و توسعه پايدار.

8- سازمان حفاظت محيط زيست، 1382،همايش راهبردهاي توسعه پايدار در بخش‌هاي اجرايي.

9- عليزاده- امين، 1382، اصول هيدرولوژي كاربردي.

10- عبادي، تقي، 1380، مديريت و حفظ منابع آب، مجله پيام سبز

11-  باقري، علي، 1378، چالش ها و اندركنش ها در آينده آب، مجله آب و فاضلاب

12- World Commision on Environment and development ,1987

our common future, oxford university press.

 1-عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحد میبد

 

بیوگرافی
ادامه مطلب

محیط زیست میراث مشترک نسل امروز و آینده